Embedded Files
Deze afbeelding van het wapen van de familie Lont hing bij mijn (Ytzen's) vader Reinder Beert Lont in de woonkamer en is overgegaan naar zijn kleinzoon Reinder. Naar verluid, zou het in een een kerk op de avondmaalsbekers staan, maar het fijne wist ik er niet van.
In juli 2026 stuurt Jan Lont (de samensteller van de Lont-genealogie, 2000) mij wat foto's en beschrijvingen van het wapen. Zijn beschrijving (door mij wat geredigeerd) volgt hieronder.
Het wapen staat op de avondmaalsbekers in St.-Jacobiparochie. Deze zijn geschonken door onze voorvader Willem Dirck Arriens.
De beschrijving van het wapen is te vinden in het Rijksarchief provincie Friesland [nu Tresoar] in de 'Catalogus tentoonstelling van Friesch zilver 1927' (inventarisnummer 1126, oud bibliotheeknummer M875): 17e eeuw 1e helft, stempeltje waarin wapen. Dr. A.L. Heerma van Voss heeft aan de hand van deze zilvertentoonstelling de wapens getekend (Rijksarchief Leeuwarden nr. 192 onder L).
Beschrijving van het stempel en het wapen in de catalogus: gedeeld; rechts: Fr. halve adelaar; boven: ster (6), beneden: schoof. Helmteken: uitkomende bok tusschen de letters W.D. met geribd houten handvat. Om het zijvlak: anno 1631. Mej. H.D. Lont, Leeuwarden.
De eigenaresse Mej. H.D. Lont is niet te vinden in Leeuwarden van 1927. Het is natuurlijk mogelijk dat de initialen verkeerd overgenomen zijn in de catalogus. Jetske Jans Lont (LB.31) (1861-1931) en Hitje Janse Lont (LB.34) (1867-1917), twee ongehuwde zusters die op oudere leeftijd samen in Leeuwarden woonden, zouden hiervoor in aanmerking kunnen komen. Hitje is in 1927 reeds overleden, dus zou Jetske het stempeltje aan de tentoonstelling ter beschikking hebben gesteld.
Heeft één van de nazaten dit stempeltje nog?
Bij de Hervormde gemeente te St.-Jacobiparochie waren tot ongeveer 2002 twee zilveren avondmaalsbekers in gebruik met het opschrift op de rand:
DE DRINCKBEKER DER DANCKSEGGINGE, DIEN WIJ DANCKSEGGENDE DRINCKEN,
IS DIE NIET IN DE GEMEYNSCHAP DES BLOEDTS CHRISTI: EEN: COR. 10 VERSCH 16
Op de zijkant het opschrift:
Vereert ter eeren Godes
de Gereformeerde
Gemeente Jesu Chrysti
Aen Jacobi Prochye
1662
onder de bodem: WILLEM DIRCK AERIENS (rondom het wapen)
De foto's van de bekers komen van de Stichting Kerkelijk Kunstbezit
(mij toegestuurd van Jan Lont).
Beschrijving van het wapen (volgens Sannes): onder het helmteken een rechtsgewende uitk. vos; gedeeld rechts: Fr. halve adelaar; links: doorsneden, boven: 3 klaverbladen (1 en 2) overtopt door een zespunt ster; beneden: een korenschoof.
Op de tweede beker staat dezelfde tekst, met het jaartal 1663.
Deze bekers zijn geschonken door Willem Dirck Aeriens (L1.3 in de Lont-genealogie).
In het Genealogysk Jierboek 2001 van de Fryske Akademy staat een beschrijving (ingestuurd door A. Lont, St.-Jacobiparochie) van het wapen zoals het op de avondmaalsbekers staat. Gedeeld: I. de Friese halve adelaar, komende uit de deellijn, zwart op goud; II. doorsneden: a. in goud drie groene klavers, geplaatst 1 en 2, van boven vergezeld van een rode zestpuntige ster; b. in blauw een gouden gebonden korenschoof. Helmteken: een uitkomende rode vossenkop. Helmkleed en wrong: blauw, gevoerd van geel.
Willem D. Aeriens heeft het wapen op de avondmaalsbekers iets laten aanpassen ten opzichte van het stempeltje, dat hij gebruikte voor ondertekening van zijn brieven: bij de ster zijn drie klavertjes gekomen. Het is wat onduidelijk of het helmteken een bok of een vos is.
Bron: Jan Lont (Lont-Genealogie, 2000)
Gemini AI weet nog de volgende uitleg te geven (onder voorbehoud van vergissingen):
De bok, geit of eenhoorn bovenaan staat in de heraldiek bekend als een helmteken. Helmtekens zijn figuren die bovenop de helm (die op het schild rust, hoewel de helm hier niet expliciet is afgebeeld) worden geplaatst. Eenhoorns zijn symbolen van zuiverheid, onschuld, kracht en soms ook ondeugd. Ze komen voor in de heraldiek. Geiten, zeker staande of oprijzende, kunnen symbool staan voor hardnekkigheid, onafhankelijkheid of vruchtbaarheid. Zonder precieze heraldische beschrijving (blazoen) is moeilijk vast te stellen welk dier hier exact bedoeld is, maar de vorm valt wel binnen de heraldische traditie.
Het schild is 'gedeeld', verticaal in tweeën gesplitst, wat een veelvoorkomende indeling is in de heraldiek. De vogel links lijkt op een halve adelaar of Friese adelaar. De Friese adelaar is een veelvoorkomend wapendier in de heraldiek van Friesland en omgeving, vaak afgebeeld in goud of een zwarte adelaar komende uit de deellijn. De symboliek van de adelaar is kracht, vrijheid, visie, heerschappij. Aangezien de familie Lont uit Friesland komt, is dit een passende en geloofwaardige heraldische figuur. Het feit dat het een halve adelaar is, komend uit de deellijn, is ook heraldisch correct en duidt vaak op een combinatie met een ander wapen of een specifieke betekenis binnen de familie. De rechter helft toont een ster [en een korenschoof]. Een ster (vaak zes- of achtpuntig) is een veelgebruikt heraldisch symbool. Het kan staan voor goddelijke leiding, hoop, ambitie, wijsheid, of een specifieke gebeurtenis. Het is een positief en veelzijdig symbool.
Decoratieve elementen: De krullen en bladeren rondom het schild zijn de zogenaamde dekkleden, die uit de helm lijken te komen en het schild omkaderen. Dit is een standaard onderdeel van een volledig wapen en volgt de heraldische regels.
De Fryske Akademy en de Fryske Rie foar Heraldyk zijn de belangrijkste bronnen voor de Friese heraldiek. De Fryske Akademy heeft een uitgebreide bibliotheek en archieven en de Fryske Rie foar Heraldyk is de officiële instantie die zich bezighoudt met Friese wapenkunde. Zij hebben registers van familiewapens. Provinciaal archief en museum Tresoar in Leeuwarden bewaart uitgebreide genealogische en heraldische collecties en boeken met afbeeldngen en beschrijvingen van Friese familiewapens.
Report abuse